ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร

• เอวัมเม สุตัง ฯ เอกัง สะมะยัง ภะคะวา พาราณะสิยัง วิหะระติ อิสิปะตะเน มิคะทาเย ฯ ตัตระ โข ภะคะวา ปัญจะวัคคิเย ภิกขู อามันเตสิ ฯ

  ข้าพเจ้า (พระอานนท์) ได้สดับมาแล้วอย่างนี้ — สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี ตรัสเรียกภิกษุปัญจวัคคีย์มา

• เทวเม ภิกขะเว อันตา ปัพพะชิเตนะ นะ เสวิตัพพา ...

  ภิกษุทั้งหลาย ทางสุดโต่ง ๒ อย่างที่บรรพชิตไม่ควรเสพ คือ การหมกมุ่นในกามสุข (ต่ำทราม เป็นของปุถุชน) และการทรมานตนให้ลำบาก (เป็นทุกข์ ไม่ประเสริฐ ไม่มีประโยชน์)

• เอเต เต ภิกขะเว อุโภ อันเต อะนุปะคัมมะ มัชฌิมา ปะฏิปะทา ...

  ตถาคตตรัสรู้ทางสายกลาง (มัชฌิมาปฏิปทา) ที่ไม่ข้องแวะทางสุดโต่งทั้งสอง — เป็นทางที่ทำให้เกิดดวงตา เกิดญาณ เป็นไปเพื่อความสงบ ความรู้ยิ่ง ความตรัสรู้ และนิพพาน

• อะยะเมวะ อะริโย อัฏฐังคิโก มัคโค เสยยะถีทัง สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสะมาธิ ฯ

  ทางสายกลางนั้นคือ อริยมรรคมีองค์ ๘ — เห็นชอบ ดำริชอบ เจรจาชอบ กระทำชอบ เลี้ยงชีพชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ ตั้งจิตมั่นชอบ

• อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขัง อะริยะสัจจัง ...

  (อริยสัจข้อ ๑ — ทุกข์) ความเกิด แก่ ตาย โศกเศร้าคร่ำครวญ ประสบสิ่งไม่รัก พลัดพรากจากสิ่งรัก ปรารถนาสิ่งใดไม่ได้สิ่งนั้น ล้วนเป็นทุกข์ — โดยย่อ อุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์

• อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง ...

  (ข้อ ๒ — สมุทัย) เหตุแห่งทุกข์คือตัณหา อันทำให้เกิดภพใหม่ ประกอบด้วยความเพลิดเพลินยินดี — ได้แก่ กามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา

• อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง ...

  (ข้อ ๓ — นิโรธ) ความดับทุกข์ คือความดับตัณหานั้นโดยสิ้นเชิง สละ ปล่อยวาง หลุดพ้น ไม่มีเยื่อใย

• อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรธะคามินี ปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง ...

  (ข้อ ๔ — มรรค) ทางปฏิบัติสู่ความดับทุกข์ คืออริยมรรคมีองค์ ๘ นั้นเอง

• อิทัง ทุกขัง อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว ... จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ...

  (ญาณ ๓ รอบ ใน ๔ สัจจะ = ๑๒ อาการ) ทรงเกิดดวงตา ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่าง ในธรรมที่ไม่เคยสดับ — รู้ว่า “นี่คือทุกข์ · ทุกข์ควรกำหนดรู้ · ทุกข์ได้กำหนดรู้แล้ว” และทำนองเดียวกันกับสมุทัย (ควรละ-ละแล้ว) นิโรธ (ควรทำให้แจ้ง-แจ้งแล้ว) มรรค (ควรเจริญ-เจริญแล้ว)

• ยาวะกีวัญจะ เม ภิกขะเว ... นะ สุวิสุทธัง อะโหสิ ... / ยะโต จะ โข เม ... สุวิสุทธัง อะโหสิ ...

  ตราบใดที่ญาณทัสสนะ ๓ รอบ ๑๒ อาการนี้ยังไม่บริสุทธิ์ ก็ยังไม่ทรงปฏิญาณว่าตรัสรู้ — ต่อเมื่อบริสุทธิ์ดีแล้ว จึงทรงปฏิญาณว่าได้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ในโลกพร้อมทั้งเทวดา มาร พรหม และหมู่สัตว์

• ญาณัญจะ ปะนะ เม ทัสสะนัง อุทะปาทิ อะกุปปา เม วิมุตติ อะยะมันติมา ชาติ นัตถิทานิ ปุนัพภะโวติ ฯ

  ญาณทัสสนะเกิดขึ้นแก่เราว่า “วิมุตติของเราไม่กำเริบ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ไม่มีภพใหม่อีก”

• อิมัสมิญจะ ปะนะ เวยยากะระณัสมิง ภัญญะมาเน อายัสมะโต โกณฑัญญัสสะ ... ธัมมะจักขุง อุทะปาทิ ...

  เมื่อจบพระธรรมเทศนา ดวงตาเห็นธรรมอันปราศจากธุลีมลทินเกิดขึ้นแก่ท่านโกณฑัญญะว่า “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหมดมีความดับไปเป็นธรรมดา”

• ปะวัตติเต จะ ภะคะวะตา ธัมมะจักเก ภุมมา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง ... (ไล่ขึ้นไปทุกชั้นจนถึงพรหมโลก)

  เมื่อพระผู้มีพระภาคทรงหมุนกงล้อแห่งธรรมแล้ว เหล่าภุมมเทวดาก็เปล่งเสียงประกาศว่าธรรมจักรอันยอดเยี่ยมนี้ ไม่มีใครหมุนกลับได้ — เสียงประกาศดังต่อกันขึ้นไปทุกชั้นเทวดาจนถึงพรหมโลก หมื่นโลกธาตุหวั่นไหว เกิดแสงสว่างหาประมาณมิได้

• อะถะ โข ภะคะวา อุทานัง อุทาเนสิ อัญญาสิ วะตะ โภ โกณฑัญโญ ... อัญญาโกณฑัญโญเตววะ นามัง อะโหสีติ ฯ

  พระผู้มีพระภาคทรงเปล่งอุทานว่า “โกณฑัญญะรู้แล้วหนอ ๆ” — ท่านจึงได้ชื่อว่า “อัญญาโกณฑัญญะ” (โกณฑัญญะผู้รู้แล้ว) เป็นพระอริยสงฆ์องค์แรกของโลก

🙏 ความหมายโดยสังเขป · บทมาตรฐานแปลตามหนังสือสวดมนต์แปล · คาถาสายครูบาอาจารย์เป็นความหมายตามความเชื่อ ไม่ใช่คำแปลบาลีคำต่อคำ